Wat is Stress?

WAT IS STRESS?

Stress zorgde ervoor dat wij als mens nu nog steeds bestaan. Het was nodig om te overleven in een wereld waar voortdurend onheil om de hoek loerde.

Stress lokt namelijk reacties uit in ons lichaam die onze overlevingskansen in hoge mate vergroten wanneer er acuut gevaar dreigt. In de prehistorie kon dit heel concreet betekenen dat je je snel uit de voeten maakte wanneer je rond lunchtijd een hongerige holenbeer in de buurt opmerkte. Of je ging juist doodstil staan, maakte je klein en verstopte je. In het slechtste geval bereidde je je voor op het gevecht van je leven.

Dit zijn de oerinstincten, de fight-, flight of freezereacties. In potentieel bedreigende situaties gaat het lichaam over op survivalmodus. De vrijzetting van een aantal hormonen zoals adrenaline, acetylcholine en cortisol zorgt ervoor dat je alerter wordt. Je hartslag gaat de hoogte in, je ademhaling versnelt, je bloeddruk stijgt, je spieren spannen zich op en je pupillen verwijden. Kortom, je bent klaar voor onmiddellijke actie.

Deze oorspronkelijke stressreacties treden op bij dreigend aanwezig gevaar maar verdwijnen ook weer meteen wanneer het gevaar geweken is. De Adrenaline- en cortisolniveau's stabiliseren zich en we keren al snel terug naar onze basale toestand en kuieren rustig fluitend verder over de Savanne. Het zijn dus snelle biochemische aanpassingen die ons in de oertijd beschermden.

STRESS IN ONZE HUIDIGE MAATSCHAPPIJ.

De dag van vandaag komen we gelukkig nog maar zelden zulke levensbedreigende situaties tegen. Dat wil helaas niet zeggen dat we een stressvrij bestaan leiden. Integendeel, de prestatiegerichte maatschappij waarin we leven in combinatie met een continue stroom aan torenhoge verwachtingen die o.a. social media genereren hebben de plaats ingenomen van de dodelijke Sabeltandtijgers uit de oertijd.

Enkel als we voldoen aan alle normen van het ideaalbeeld of als we alle deadlines gehaald hebben en er genoeg geld op de rekening staat om de maand zonder honger af te sluiten, kunnen we gerust zijn. En dat is quasi onmogelijk. Dit heeft als gevolg dat we ons voortdurend pertinent onveilig voelen, vaak zonder dat we het beseffen, en de stressreacties activeren.

Het enige verschil met 50.000 jaar geleden is dat 'het gevaar' de dag van vandaag niet van korte duur is maar chronisch aanwezig blijft. En zo dus ook de gevolgen op ons lichaam van de verhoogde vrijzetting van de stresshormonen op ons lichaam en ons mentaal welzijn: eet- en verteringsstoornissen, gewichtstoename, slaapproblemen, huidproblemen, verminderde immuniteit, concentratiestoornissen en stemmingswisselingen om er maar enkele te noemen.

Het gaat zelfs zo ver dat de enorme hoeveelheid stresshormonen en andere chemische stoffen bepaalde genen kunnen activeren die ervoor zorgen dat we ziektes gaan ontwikkelen. Die ziektes zaten al van bij onze geboorte in ons pakketje 'genetische bagage' maar de kans is groot dat deze zonder de chronische stress wellicht niet zouden geactiveerd worden.

Waar stress dus initieel de nuttige fight or flight reactie activeerde, zorgt ze de dag van vandaag vooral voor biochemische wanorde en chaos in ons syteem met alle medische en mentale gevolgen van dien.

In een volgende blog ga ik dieper in op hoe we deze stress in stand houden maar ook op de positieve invloed van meditatie, reiki en diepe ontspanning op chronische stress.